Begrotingsstukken tonen: kabinet rekent kinderopvang in 2027 bewust te laag
Maximumuurprijzen blijven achter door achterhaalde indexatie
Volgens de op Prinsjesdag gepubliceerde begrotingsstukken worden de maximumuurprijzen voor de kinderopvangtoeslag in 2027:
| Opvangsoort | 2026 | 2027 | Stijging |
|---|---|---|---|
| Dagopvang | € 11,23 | € 11,60 | € 0,37 |
| Buitenschoolse opvang | € 9,98 | € 10,31 | € 0,33 |
| Gastouderopvang | € 8,49 | € 8,77 | € 0,28 |
Deze bedragen staan concreet in tabel 81 van de Memorie van Toelichting bij begrotingsstaat XV van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor 2027. In een voetnoot vermeldt het ministerie bovendien expliciet dat het om de vastgestelde maximumuurprijzen gaat en niet om ramingen.
De bedragen betekenen een indexatie van ongeveer 3,32 procent. Op papier is dat een verhoging. In werkelijkheid kiest het kabinet voor een indexatie die aantoonbaar achterloopt bij de actuele loon- en prijsontwikkeling.
Dat is geen technisch detail. Het maximumuurtarief bepaalt over welk bedrag ouders kinderopvangtoeslag ontvangen. Alles wat een kinderopvangorganisatie méér moet rekenen, betalen ouders volledig zelf.
Negatieve correctie op basis van een achterhaalde raming
De reguliere indexatie van de maximumuurprijzen bestaat voor 80 procent uit de ontwikkeling van de loonvoet bij bedrijven en voor 20 procent uit de consumentenprijsindex.
Voor de bedragen van 2027 gebruikt het kabinet de cijfers uit het Centraal Economisch Plan 2026. Op basis daarvan bedraagt de indexatie voor 2027 zelf 3,54 procent. Daar trekt het kabinet vervolgens een negatieve correctie van 0,22 procentpunt over 2026 vanaf. Zo resteert een indexatie van ongeveer 3,32 procent.
Die negatieve correctie is gebaseerd op een raming waarin voor 2026 werd uitgegaan van een loonontwikkeling van 4,1 procent en een inflatie van 2,3 procent. Deze cijfers werden vastgesteld voordat de economische gevolgen van de Iranoorlog en de daaropvolgende stijging van de energieprijzen volledig zichtbaar waren.
Het CPB heeft de verwachtingen inmiddels aangepast. In de concept-Macro Economische Verkenning 2027 wordt voor 2026 uitgegaan van een loonontwikkeling van 4,5 procent en een inflatie van 3,3 procent. Toepassing van precies dezelfde 80/20-systematiek levert dan geen negatieve correctie van 0,22 procentpunt op, maar juist een positieve correctie van circa 0,30 procentpunt.
De berekening en de gevolgen daarvan zijn ook uitgebreid uiteengezet door Kinderopvang-Wijzer in de analyse van de maximumuurtarieven op basis van de cMEV 2027.
Het kabinet beschikt dus over actuelere cijfers, maar gebruikt voor de kinderopvang desondanks de oudere, lagere raming. Dat is moeilijk uit te leggen, zeker omdat in dezelfde Rijksbegroting op andere beleidsterreinen wél wordt verwezen naar de nieuwere cMEV-raming van het CPB.
De gemiste indexatie over 2025 verdwijnt uit beeld
Daar komt nog iets bij. Ook over 2025 is de maximumuurprijs te weinig verhoogd.
Bij de vaststelling van de tarieven voor 2025 werd gerekend met een index van 3,92 procent. In 2026 volgde daarop een correctie van 0,85 procentpunt. Daarmee kwam de verwerkte indexatie over 2025 uit op ongeveer 4,80 procent.
Uit latere cijfers blijkt echter dat de gewogen loon- en prijsontwikkeling over 2025 ongeveer 5,62 tot 5,70 procent bedroeg. Er ontbreekt dus nog circa 0,82 tot 0,90 procentpunt.
Die achterstand wordt in de tarieven voor 2027 niet hersteld. Volgens de huidige systematiek gebeurt dat later waarschijnlijk evenmin: in 2028 wordt in beginsel alleen gekeken naar een correctie over 2027. Een afwijking over 2025 die niet in 2027 wordt meegenomen, verdwijnt daarmee structureel uit de berekening.
Hetzelfde dreigt nu met 2026 te gebeuren. Het kabinet verwerkt in 2027 de oude negatieve correctie van 0,22 procentpunt. De inmiddels beschikbare cijfers wijzen echter op een positieve correctie van 0,30 procentpunt. De kans is groot dat dit verschil in 2028 niet alsnog wordt ingehaald, omdat de berekening dan alweer doorschuift naar 2027.
Zo verandert een tijdelijke onderschatting in een permanente verlaging van de basis waarop alle toekomstige maximumuurprijzen worden berekend.
Wat zouden actuele cijfers betekenen?
Wanneer de nieuwste CPB-ramingen worden gebruikt en zowel de resterende correctie over 2025 als de actuele correctie over 2026 wordt meegenomen, komt de indexatie voor 2027 rekenkundig uit op ongeveer 5,12 procent.
De maximumuurprijzen zouden dan ongeveer als volgt zijn:
| Opvangsoort | Volgens begrotingsstukken | Op basis van actuele cijfers | Verschil per uur |
|---|---|---|---|
| Dagopvang | € 11,60 | € 11,80 | € 0,20 |
| Buitenschoolse opvang | € 10,31 | € 10,49 | € 0,18 |
| Gastouderopvang | € 8,77 | € 8,92 | € 0,15 |
Kinderopvang-Wijzer komt op basis van de cMEV 2027 tot dezelfde indicatieve bedragen. Deze alternatieve bedragen zijn niet officieel vastgesteld, maar laten wel zien wat toepassing van dezelfde indexeringsformule op de nieuwste economische cijfers oplevert.
Zelfs wanneer de gemiste correctie over 2025 buiten beschouwing blijft, maar voor 2026 wél de actuele positieve correctie wordt gebruikt, zouden de maximumuurprijzen uitkomen op ongeveer:
- € 11,71 voor dagopvang;
- € 10,41 voor buitenschoolse opvang;
- € 8,86 voor gastouderopvang.
Het verschil is dus niet alleen een discussie over ramingsmethoden. Het gaat om geld dat ouders iedere maand mislopen.
Begroting voorspelt zelf hogere tarieven
In dezelfde tabel 81 verwacht het ministerie voor 2027 gemiddelde werkelijke tarieven van:
| Opvangsoort | Maximumuurprijs 2027 | Verwacht gemiddeld tarief | Onvergoed verschil |
|---|---|---|---|
| Dagopvang | € 11,60 | € 12,01 | € 0,41 |
| Buitenschoolse opvang | € 10,31 | € 10,93 | € 0,62 |
| Gastouderopvang | € 8,77 | € 9,01 | € 0,24 |
Uit de eigen begrotingsstukken blijkt ook dat het verwacht dat de werkelijke tarieven opnieuw boven de maximumuurprijzen zullen liggen. Deze bedragen zijn gebaseerd op de gemiddelde uurtarieven volgens kwartaalrapportage 1e kwartaal 2026, verhoogd met circa 3,32 %. Dit zegt heel veel over de realiteitszin en kennis van het ministerie over de branche kinderopvang. Het ministerie hoort te weten dat de branche meer actuelere en realistische cijfers gebruikt.
Over het bedrag boven de maximumuurprijs ontvangen ouders geen kinderopvangtoeslag. Dat deel betalen zij voor honderd procent zelf.
De begrotingsstukken laten zelfs zien dat voor een gezin rond 130 procent van het wettelijk minimumloon de gemiddelde eigen bijdrage voor het eerste kind stijgt van € 0,84 per uur in 2026 naar € 0,87 in 2027. Dat staat haaks op de politieke boodschap dat kinderopvang steeds betaalbaarder wordt.
Hogere toeslagpercentages verhullen een lagere kostendekking
Het kabinet trekt in 2027 extra geld uit om de toeslagpercentages voor midden- en hogere inkomens te verhogen. Volgens de Prinsjesdagstukken gaat er € 322 miljoen extra naar de kinderopvangtoeslag. Voor veel midden- en hogere inkomens is dat gunstig.
Maar deze verhoging verhult dat de basis van de vergoeding – de maximumuurprijs – te laag wordt vastgesteld.
Voor ouders die al recht hebben op 96 procent vergoeding levert een hoger toeslagpercentage niets meer op. Zij worden juist direct geraakt wanneer het werkelijke tarief sneller stijgt dan de maximumuurprijs. Iedere cent boven het maximum betalen zij volledig zelf.
Daarmee ontstaat een opmerkelijke verdeling: midden- en hogere inkomens profiteren van hogere vergoedingspercentages, terwijl de kostendekking voor ouders die al de maximale toeslag ontvangen achteruit kan gaan.
Geen natuurwet, maar een politieke keuze
Het kabinet kan zich beroepen op de bestaande indexeringssystematiek en het gebruik van het CEP. Maar die systematiek is geen natuurwet.
De maximumuurprijzen worden pas zeer laat vastgesteld. Op het moment dat de bedragen in de begrotingsstukken worden gepresenteerd, zijn actuelere CPB-cijfers al beschikbaar. Het kabinet kan dus zien dat de negatieve correctie over 2026 door de economische werkelijkheid is ingehaald.
Het kabinet weet dat:
- de negatieve correctie over 2026 op een verouderde raming berust;
- de nieuwste cijfers juist op een positieve correctie wijzen;
- over 2025 nog een substantiële indexatieachterstand openstaat;
- deze achterstanden volgens de huidige werkwijze niet vanzelf worden hersteld;
- de werkelijke tarieven in 2027 opnieuw boven de maximumuurprijzen zullen liggen;
- vooral ouders met een hoog toeslagpercentage het bedrag boven de maximumuurprijs volledig zelf betalen.
Wie onder die omstandigheden in de begrotingsstukken toch kiest voor € 11,60, € 10,31 en € 8,77, kiest er willens en wetens voor om de kinderopvangtoeslag achter te laten lopen bij de werkelijke kosten.
De Tweede Kamer zou daarom moeten eisen dat de maximumuurprijzen voor 2027 opnieuw worden berekend op basis van de meest actuele CPB-cijfers, inclusief de nog openstaande correctie over 2025. Daarnaast moet de indexeringssystematiek zo worden aangepast dat verschillen tussen oude ramingen en de werkelijke ontwikkeling niet stilzwijgend uit de boeken verdwijnen.
Betaalbare kinderopvang begint niet bij een mooi toeslagpercentage, maar bij een maximumuurprijs die de werkelijke kostenontwikkeling eerlijk volgt.
Bronnen: Memorie van Toelichting begrotingsstaat SZW 2027, Besluit kinderopvangtoeslag 2026, internetconsultatie Besluit kinderopvangtoeslag 2027, berekening Kinderopvang-Wijzer op basis van de cMEV 2027, cMEV 2027 van het CPB, CPB-analyse van de economische gevolgen van de Iranoorlog en CBS-inflatiecijfers augustus 2026.