Code rood: wat als de basisschool sluit? En wat betekent dit voor BSO en kinderdagverblijf?
Bij code rood kunnen scholen besluiten om dicht te blijven of eerder te sluiten. Dat roept bij ouders direct praktische vragen op. Moet de BSO dan ook dicht? Gaat het kinderdagverblijf nog open? Wie is verantwoordelijk voor opvang? En moet je betalen als de kinderopvang sluit?
Het korte antwoord: een schoolsluiting betekent niet automatisch dat de BSO of het kinderdagverblijf ook sluit.
School en kinderopvang zijn verschillende organisaties, met eigen verantwoordelijkheden, contracten, openingstijden, personeelsroosters en veiligheidsafwegingen.
Maar in de praktijk kan code rood wel grote gevolgen hebben. Zeker als de BSO in het schoolgebouw zit, medewerkers niet veilig kunnen reizen of de locatie zelf niet verantwoord open kan blijven.
Wat betekent code rood?
Code rood is de zwaarste weerwaarschuwing van het KNMI. Het KNMI geeft weerwaarschuwingen af als het weer risico’s oplevert voor veiligheid, gezondheid, bereikbaarheid of schade. Daarbij gaat het niet alleen om de temperatuur, windkracht of hoeveelheid neerslag, maar vooral om de verwachte impact.
Code rood kan gaan over verschillende soorten extreem weer, zoals storm, ijzel, zware sneeuwval, extreem onweer, zware regen of aanhoudende hitte.
De gevolgen verschillen per situatie. Bij storm of ijzel gaat het vaak vooral om reizen en veiligheid onderweg. Bij hitte gaat het juist om gezondheid, gebouwen, inspanning en kwetsbare groepen.
Code rood is dus geen gewone “het wordt slecht weer”-melding. Het is een signaal dat organisaties, ouders en medewerkers serieus moeten afwegen of reizen, openen of doorgaan verantwoord is.
Moet een basisschool bij code rood sluiten?
Er is geen algemene regel die zegt dat alle basisscholen bij code rood automatisch moeten sluiten. Het schoolbestuur moet zelf een zorgvuldige afweging maken.
Daarbij spelen onder meer deze vragen een rol:
- kunnen leerlingen veilig naar school komen?
- kunnen medewerkers veilig naar school komen?
- is het gebouw veilig en verantwoord te gebruiken?
- kan er voldoende toezicht worden georganiseerd?
- wat adviseert het KNMI voor de regio en het tijdstip?
- zijn er afspraken opgenomen in de schoolgids, het calamiteitenplan of het slechtweerprotocol?
Veel scholen hebben een eigen protocol. Daarin kan bijvoorbeeld staan dat de school bij code rood in de eigen regio gesloten blijft, later start of eerder sluit. Andere scholen maken per situatie een afweging.
Als de school sluit, is de BSO dan ook dicht?
Nee, niet automatisch.
De BSO is geen verlengstuk van de school, ook niet als de BSO in hetzelfde gebouw zit. De BSO heeft eigen contracten met ouders, eigen openingstijden, eigen personeel en eigen wettelijke kwaliteitseisen.
Maar een schoolsluiting kan wél gevolgen hebben voor de BSO. Bijvoorbeeld als:
- de BSO in het schoolgebouw zit en het gebouw gesloten blijft;
- de BSO geen toegang heeft tot de ruimtes;
- medewerkers niet veilig naar de locatie kunnen reizen;
- er onvoldoende personeel beschikbaar is om aan de beroepskracht-kindratio te voldoen;
- de opvangruimte door hitte, stormschade, lekkage of andere omstandigheden niet veilig is;
- er te veel reisbewegingen nodig zouden zijn terwijl code rood juist waarschuwt voor gevaarlijke omstandigheden.
De BSO moet dus zelf beoordelen of zij verantwoord open kan. Soms blijft de BSO open volgens normale tijden. Soms opent de BSO later. Soms sluit de BSO helemaal. En soms wordt alleen noodopvang georganiseerd, als dat veilig en haalbaar is.
Wat als de school vóór schooltijd al sluit?
Als de school vóór aanvang van de schooldag meldt dat zij gesloten blijft, betekent dat niet automatisch dat de BSO de hele dag opvang biedt.
BSO staat voor buitenschoolse opvang. De opvang is normaal gesproken bedoeld voor de uren vóór en/of na schooltijd, op basis van het contract dat ouders met de kinderopvangorganisatie hebben.
Als school de hele dag dicht is door code rood, ontstaat er dus niet vanzelf recht op een hele dag BSO. De BSO kan extra opvang aanbieden, maar alleen als dat praktisch, contractueel en veilig mogelijk is.
Daarvoor zijn onder meer nodig:
- voldoende medewerkers;
- voldoende beschikbare ruimte;
- een veilige locatie;
- heldere afspraken met ouders;
- duidelijkheid over kosten en eventuele kinderopvangtoeslag;
- afstemming met school of gebouweigenaar als de BSO in school zit.
Ouders kunnen dus niet automatisch verwachten dat de BSO een volledige schooldag overneemt als school dichtgaat. Wel mag je verwachten dat de BSO duidelijk communiceert wat wel en niet mogelijk is.
Wat als school tijdens de dag sluit?
Als code rood tijdens een lopende schooldag wordt afgegeven of als het weer sneller verslechtert dan verwacht, kan een school besluiten om eerder te sluiten.
Maar ook dan kunnen kinderen niet zomaar naar huis worden gestuurd. School moet zorgvuldig omgaan met de veiligheid van leerlingen. Zeker jonge kinderen mogen niet zonder duidelijke afspraken en toestemming naar huis worden gestuurd.
In de praktijk zal school ouders informeren en vragen om kinderen op te halen. Als ouders niet direct kunnen komen, moet school zorgen dat kinderen veilig onder toezicht blijven totdat duidelijk is waar zij terechtkunnen.
De BSO kan in zo’n situatie meedenken, maar is niet automatisch verantwoordelijk voor opvang tijdens normale schooltijd. Alleen als er vooraf afspraken zijn gemaakt en de BSO dit veilig kan organiseren, kan de BSO eerder starten.
Wat als de BSO in het schoolgebouw zit?
Dan wordt het vaak ingewikkelder.
Veel BSO’s zijn gevestigd in basisscholen, brede scholen of integrale kindcentra. Dat is handig op gewone dagen, maar bij code rood kan het juist lastig zijn.
Als het schoolbestuur besluit het gebouw te sluiten, kan de BSO mogelijk niet zomaar open. De kinderopvangorganisatie is dan afhankelijk van afspraken met school, gemeente, verhuurder of gebouweigenaar.
Ook kan het vreemd voelen voor ouders: school sluit vanwege veiligheid, maar de BSO in hetzelfde gebouw blijft open. Toch kan dat in sommige situaties logisch zijn. Onderwijs en opvang hebben andere functies, andere tijden en andere contractuele afspraken.
Maar de BSO moet wél steeds beoordelen of openblijven verantwoord is.
Bij code rood moet daarom vooraf duidelijk zijn:
- wie beslist over sluiting van het gebouw?
- mag de BSO open als de school gesloten is?
- wie beheert toegang, alarm en veiligheid?
- welke ruimtes mag de BSO gebruiken?
- wie informeert ouders?
- wat gebeurt er als code rood pas later op de dag ingaat?
Voor ouders is het verstandig om bij de BSO na te vragen of hierover afspraken bestaan.
En het kinderdagverblijf?
Voor kinderdagverblijven ligt het iets anders dan voor de BSO. Een kinderdagverblijf is niet afhankelijk van schooltijden. Als een basisschool sluit, betekent dat dus niet automatisch iets voor het kinderdagverblijf.
Een kinderdagverblijf kan gewoon openblijven als:
- het gebouw veilig is;
- er voldoende personeel aanwezig is;
- kinderen veilig gebracht en gehaald kunnen worden;
- de omstandigheden op de locatie verantwoord zijn;
- de organisatie aan de kwaliteitseisen kan blijven voldoen.
Maar ook een kinderdagverblijf kan besluiten om te sluiten of later te openen bij code rood. Bijvoorbeeld als medewerkers niet veilig kunnen reizen, als het gebouw niet veilig is, als er onvoldoende personeel beschikbaar is of als het risico voor kinderen en ouders te groot wordt.
Bij hitte speelt bovendien mee dat jonge kinderen extra kwetsbaar zijn. Dan kan een kinderdagverblijf openblijven, maar wel het dagprogramma aanpassen. Denk aan extra drinken, rustiger spel, niet in de volle zon spelen, slaapkamers controleren en extra letten op baby’s en dreumesen.
Mag kinderopvang sluiten bij code rood?
Ja, dat kan. Kinderopvangorganisaties hebben een verantwoordelijkheid om veilige en verantwoorde opvang te bieden. Als dat door extreem weer niet mogelijk is, kan sluiting noodzakelijk zijn.
Dat is geen besluit dat lichtvaardig genomen moet worden. Voor ouders kan sluiting grote gevolgen hebben, zeker als zij moeten werken. Maar veiligheid van kinderen, ouders en medewerkers staat voorop.
Redenen voor sluiting kunnen bijvoorbeeld zijn:
- medewerkers kunnen niet veilig reizen;
- er is onvoldoende personeel beschikbaar;
- het gebouw is niet veilig of niet bereikbaar;
- er is schade, lekkage, stroomuitval of gevaar rond het gebouw;
- brengen en halen brengt te veel risico mee;
- de opvang kan niet voldoen aan wettelijke kwaliteitseisen.
Een kinderopvangorganisatie moet ouders hierover zo snel en duidelijk mogelijk informeren.
Moet je betalen als de kinderopvang sluit?
Dit is een belangrijke vraag, maar ook een lastige.
Voor kinderopvangtoeslag geldt dat ouders recht hebben op toeslag voor betaalde uren die in het contract zijn afgesproken én waarbij de kinderopvangorganisatie de dienst daadwerkelijk aanbiedt en dus open is.
Als de opvang gesloten is, ligt dat anders. Dan is de opvangdienst op dat moment niet daadwerkelijk aangeboden. Voor erkende feestdagen gelden aparte regels, maar een incidentele sluiting door code rood is geen erkende feestdag.
Wat dit precies betekent voor de factuur, hangt af van het contract, de algemene voorwaarden en de communicatie van de kinderopvangorganisatie. Sommige organisaties kunnen een beroep doen op overmacht. Andere organisaties compenseren uren, ruilen waar mogelijk of brengen gesloten uren niet in rekening.
Ouders doen er verstandig aan om bij sluiting te vragen:
- worden deze uren gefactureerd?
- worden de uren gecompenseerd?
- kan er worden geruild?
- wat betekent dit voor de kinderopvangtoeslag?
- waar staat dit in het contract of de algemene voorwaarden?
Als ouders het niet eens zijn met de manier waarop uren worden gefactureerd, kunnen zij eerst in gesprek gaan met de kinderopvangorganisatie. Daarna kan eventueel een formele klacht worden ingediend. Ouders kunnen ook terecht bij het Klachtenloket Kinderopvang en, als het nodig is, bij de Geschillencommissie Kinderopvang.
Wat mogen ouders verwachten van school?
Van school mogen ouders verwachten dat er tijdig en duidelijk wordt gecommuniceerd.
Bij code rood moet duidelijk zijn:
- gaat de school open of dicht?
- geldt dit voor de hele dag of een deel van de dag?
- wat gebeurt er als kinderen al op school zijn?
- hoe worden ouders geïnformeerd?
- waar blijven kinderen die niet direct opgehaald kunnen worden?
- is er afstemming met de BSO?
Bij tropenroosters geldt dat scholen ouders moeten informeren en rekening moeten houden met leerlingen waarvan ouders geen opvang kunnen regelen. Bij code rood door storm, ijzel of andere gevaarlijke situaties kan de afweging anders zijn, omdat veiligheid en reisbewegingen dan een grotere rol spelen.
Wat mogen ouders verwachten van de BSO?
Van de BSO mogen ouders vooral duidelijke communicatie verwachten.
Bij code rood moet de BSO zo snel mogelijk laten weten:
- of de opvang openblijft;
- of de opvang later opent of eerder sluit;
- of extra opvang mogelijk is als school sluit;
- of de BSO toegang heeft tot het schoolgebouw;
- of er voldoende personeel beschikbaar is;
- wat ouders moeten doen als zij hun kind niet direct kunnen ophalen;
- wat de financiële gevolgen zijn bij sluiting.
Een BSO kan meedenken en soms veel oplossen. Maar ouders kunnen niet verwachten dat een BSO zonder voorbereiding, personeel of gebouwtoegang automatisch de schooldag overneemt.
Wat kunnen ouders zelf doen?
Code rood komt meestal niet volledig onverwacht. Vaak zijn er al waarschuwingen of verwachtingen vooraf. Daarom is het verstandig om als ouder vooraf te weten wat school en opvang doen bij extreem weer.
Praktische vragen om te stellen:
- heeft de school een code-roodprotocol?
- heeft de BSO een slechtweerprotocol?
- wat gebeurt er als school sluit maar BSO open is?
- wat gebeurt er als school sluit en BSO ook dicht is?
- wie mag je kind ophalen als jij niet kunt komen?
- staan noodnummers en gemachtigden goed in het ouderportaal?
- hoe snel krijg je bericht bij sluiting?
- wat gebeurt er met kosten en opvanguren?
Voor ouders met jonge kinderen of kinderen op de BSO is het verstandig om een noodplan te hebben. Denk aan een partner, grootouder, buur, vriend of andere volwassene die je kind mag ophalen als jij niet op tijd kunt komen.
Belangrijk: veiligheid gaat voor gemak
Het is begrijpelijk dat ouders schrikken als school of opvang sluit. Werk, afspraken en bereikbaarheid komen dan direct onder druk te staan.
Toch is het belangrijk om te onthouden waarom code rood wordt afgegeven. Het gaat om gevaarlijk weer met mogelijke gevolgen voor veiligheid, gezondheid en bereikbaarheid. Dan is het soms beter om minder reisbewegingen te hebben, kinderen thuis te houden of opvang tijdelijk te sluiten.
Dat is vervelend, maar soms noodzakelijk.
Tegelijk moeten scholen en kinderopvangorganisaties zorgvuldig communiceren en niet te snel verantwoordelijkheid bij ouders of elkaar neerleggen. Ouders moeten weten waar zij aan toe zijn.
BSO niet open als basisschool sluit
Als de basisschool sluit bij code rood, betekent dat niet automatisch dat de BSO of het kinderdagverblijf ook sluit.
De school maakt een eigen veiligheidsafweging. De BSO en het kinderdagverblijf doen dat ook. Daarbij kijken zij naar personeel, gebouw, bereikbaarheid, veiligheid, contracten en wettelijke kwaliteitseisen.
De BSO is niet automatisch verantwoordelijk om een gesloten schooldag over te nemen. En een kinderdagverblijf hoeft niet automatisch te sluiten omdat basisscholen dichtgaan.
Wel geldt: als opvang niet veilig en verantwoord kan worden aangeboden, kan sluiting noodzakelijk zijn.
Voor ouders is het belangrijkste advies: wacht niet tot de dag zelf. Vraag school en kinderopvang vooraf naar hun beleid bij code rood. Controleer wie je kind mag ophalen, hoe je wordt geïnformeerd en wat de afspraken zijn over kosten als opvang niet doorgaat.
Bij code rood draait alles om veiligheid. Maar goede communicatie voorkomt dat ouders, school en kinderopvang op het heetst van de strijd pas moeten uitzoeken wie waarvoor verantwoordelijk is.
Bronnen
- KNMI – KNMI-waarschuwingen
- KNMI – Dossier weerwaarschuwingen
- Verus – Q&A: KNMI geeft code rood af, moet de school dicht?
- Rijksoverheid – Wanneer krijgen scholen een tropenrooster?
- Rijksoverheid – Meer duidelijkheid over sluitingen en openingstijden kinderopvang
- Rijksoverheid – Kinderopvang
- Klachtenloket Kinderopvang
- De Geschillencommissie – Kinderopvang
- RIVM – Kinderdagverblijven en scholen bij hitte
